Historia

Notki historyczne

FAEL ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

Akt Erekcyjny powołujący PAŃSTWOWĄ WYTWÓRNIĘ URZĄDZEŃ TELETECHNICZNYCH oraz inż. Kazimierza Ferenca na stanowisko jej pierwszego Dyrektora ukazał się dnia 01.10.1946 roku. Zakład został utworzony na bazie byłej niemieckiej wytwórni wiecznych piór HARO  w Ząbkowicach Śląskich oraz małych zakładów w Rawkowie i Srebrnej Górze. Początkowo produkowano w nim pięcionumerowe centralki telefoniczne, prostowniki selenowe, korbkowe induktory teletechniczne, zatrudnionych było 25 osób. Rok później wprowadzono do produkcji aparaty telefoniczne i monterskie, a zatrudnienie wzrosło do 181 osób. W tym samym roku (1947) zmieniono nazwę na DZWAP A-63 i podporządkowano przedsiębiorstwo Dyrekcji Zakładów Wytwórczych Aparatury A6 w Świdnicy – fuzja trwała 2 lata i zaowocowała ustaleniem ostatecznym profilu produkcji – aparatów elektrycznych; rozpoczęto bowiem produkcję aparatury niskiego napięcia: łączników zapadkowych serii N100, styczników suchych N-107, przekaźników termicznych N154, wyłączników stycznikowych WZ-40.

W roku 1952  już samodzielny zakład państwowy podporządkowany zostaje Centralnemu Zarządowi Maszyn i Aparatów Elektrycznych i uzyskuje nazwę, która przez wiele lat jest znana w kraju,  a i dziś jeszcze przez starszych mieszkańców używana – Dolnośląskie Zakłady Wytwórcze Aparatury Elektrycznej A-18. Rok później do Ząbkowic przenosi się Oddział srebrnogórski, powstaje oddział „B” przy ul. 1 Maja (montaż, nawijalnia cewek i galwanizernia). Łącznie w 1953 roku  na obu oddziałach A i B pracuje już 525 osób.

W latach 1956 – 1959 w produkcji są nowe łączniki miniaturowe własnej konstrukcji typu MP, grzejniki tramwajowe GT i GTT, termoregulatory do żelazek typu RC. Powstaje też oddział C na ul. Legnickiej oraz Oddział D w Złotym Stoku. Na oddziale C – produkcja normalii śrubowych dla potrzeb całego Zjednoczenia oraz przetwórstwo tworzyw sztucznych na oddziale D – rozpoczęto produkcjęstyczników typu SM i przekaźników termicznych typu PM. W latach sześćdziesiątych na Oddziale C uruchomiono Oddział Głębokich Ciągów, a na oddziale A – lakiernię.

Uruchomiono również produkcję wyłączników silnikowych AP-III-25 własnej konstrukcji w miejsce przestarzałych typu N, mikrołączników serii MPO, LK, kaset sterowniczych i przekaźników termicznych P-16.

Lata ’70 – to skokowy rozwój przedsiębiorstwa. W ramach kompleksu inwestcyjnego wybudowano w latach 1970 – 1974 i oddano do eksploatacji Oddział N. Powierzchnia użytkowa 25.400 m2. Rozpoczęto w nim na masową skalę produkcję licencyjnych łączników miniaturowych zakupionych od francuskiej firmy CROUZET oraz produkcję wyłączników silnikowych M600 i instalacyjnych S-160 zakupionych wraz z nowoczesną technologią wytwarzania od niemiecko-szwajcarskiej firmy BBC.

Produkcja wyrobów licencyjnych sprzedawana była w dużej ilości do Rosji (wyłączniki Crouzet), a wyłączników silnikowych do Niemiec, Indonezji, Rosji. Wyłączniki instalacyjne S-160 pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy to nastąpiło przełamanie w budownictwie i przemyśle uprzedzeń do wyłączników płaskich, stały się motorem rozwoju i utrzymania dobrej kondycji finansowej przedsiębiorstwa, mimo głębokiego kryzysu gospodarki krajowej i rozpadu ZSRR (całkowity zanik eksportu w tym kierunku).

W roku 1991 wyłączniki instalacyjne, nowe, własnej konstrukcji S-190 odnoszą sukces zarówno techniczny jak i finansowy, w  1996 ich produkcja wynosi 8 mln biegunów, a udział w produkcji ogółem – 50%.

Powołane w latach dziewięćdziesiątych zespoły konstrukcyjne tworzą wyłącznik silnikowy typu M250 oraz wyłącznik różnicowoprądowy, 4-biegunowy P200; wdraża się do produkcji: w roku 1995 – wyłącznik silnikowy, 1996 – wyłącznik różnicowoprądowy.

O poziomie technicznym wyrobów firmy świadczą Złote Medale Targów Poznańskich zdobyte:

a.       1993 – wyłącznik instalacyjny S190

b.      1995 – wyłącznik silnikowy M250

c.       1996 – wyłącznik różnicowoprądowy P200- tworzony we współpracy z firmami (liderami i pionierami w tej dziedzinie:  SCHIELE, VACUUMSCHMELZE), które są dostawcami do niego kluczowych elementów.

Po wydarzeniach 1989 r, na wniosek Dyrekcji i Rady Pracowniczej przedsiębiorstwo zmienia swój status prawny. Staje się jednoosobową spółką Skarbu Państwa. Po rejestracji w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu w dniu 02-03-1992 r, działa jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą Fabryka Aparatów Elektrycznych FAEL Sp. z o.o.

W 1992 roku FAEL tworzy dwa nowe podmioty gospodarcze: Zakład Narzędzi i Urządzeń Technologicznych ZNUT-FAEL oraz Zakład Produkcji Elementów Złącznych ZPEZ-FAEL, oba jako sp. z o.o. działające na rzecz FAEL-u ale także dla innych Klientów. Powstaje też spółka joint-venture z firmą AEG (Niemcy) pod nazwą FAEL-ELFA jako zwieńczenie kilkuletniej współpracy (kooperacji technologicznej), w której FAEL montował dla AEG wyłączniki instalacyjne. Licencjodawca wyłączników silnikowych i instalacyjnych BBC – to po zmianach własnościowych ABB, a AEG obecnie to General Electric.

Istotnym elementem rozwoju Firmy była współpraca  z firmami niemieckimi:

zakup licencji a następnie eksport wyrobów do ABB, współpraca kooperacyjna i działalność spółki j.v. z AEG, wspólnie z Siemensem  – rozszerzenie palety wyrobów o wyłącznik róznicowoprądowy P400, z firmami Schiele i Vacuumschmelze współpraca we wdrożeniu do produkcji wyłącznika przeciwporażeniowego P200.

Prowadzono rozmowy z firmą DIEHL na temat uruchomienia współpracy kooperacyjnej w nieczynnych obiektach Oddziału C dotyczącej produkcji elementów grzejnych do kuchenek elektrycznych. Zatrudnienie miało wynosić nawet 250 osób a do projektu zamierzał się włączyć wojewoda wałbrzyski z dotacją z funduszu restrukturyzacji. Również niemiecki wspólnik spółki j.v. zamierzał zwiększyć produkcję. Te zamierzenia mogły zostać zrealizowane w zależności od końcowego przebiegu procesu prywatyzacji (sprzedaży) FAEL-u.

W roku 1996 decyzją Ministerstwa Skarbu FAEL zostaje  sprzedany francuskiej firmie LEGRAND (poprzez  spółki zależne FINELECTRIC BV oraz BTICINO) , przyjmuje nazwę LEGRAND-FAEL.

Po kilku latach znika z nazwy FAEL.

Firmy niemieckie idą własną drogą, General Electric buduje zakład w Kłodzku, firma j.v.(FAEL-ELFA) z GE przestaje istnieć.

W najlepszym okresie Fael zatrudniał ponad 1200 osób.

Opracowano na podstawie informacji  inż. Bogdana Dzika, Ząbkowice Śl., 09/2013.

 

POLAM – SUWAŁKI

W 1978 roku z wydzielonej części Wojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Pracy w Suwałkach (wcześniej Elektrotechniczna Spółdzielnia Pracy w Suwałkach)  powstaje oddział zamiejscowy Zakładów Sprzętu Oświetleniowego POLAM – FAREL z Kętrzyna. Od początku lat osiemdziesiątych rusza produkcja rurek i listew instalacyjnych (są to listwy przypodłogowe LP i ścienne LS), których produkcja jest sukcesywnie rozwijana w następnych latach.

W 1984 roku Minister Przemysłu Maszynowego tworzy samodzielne przedsiębiorstwo o nazwie Terenowe Przedsiębiorstwo Przemysłu Elektrometalowego POLAM w Suwałkach.

W 1991 roku w wyniku przekształceń w pierwszym etapie prywatyzacji powstaje jednoosobowa spółka Skarbu Państwa POLAM-SUWAŁKI Sp. z o.o.

W 1993 roku francuska firma Litra kupuje od Skarbu Państwa 80% udziałów, pozostałe 20% przejmuje Załoga. Nadal intensywnie rozwija się oferta Firmy, 24 kwietnia 1998 roku Polam-Suwałki uzyskuje certyfikat ISO 9001.

W 1998 roku firma Wiremold odkupuje 100% udziałów od udziałowca francuskiego i od pozostałych udziałowców indywidualnych (dwa udziały zatrzymał jeden pracownik).

W lipcu 2000 roku Legrand kupuje 100% udziałów firmy Wiremold, tym samym staje się właścicielem POLAM-SUWAŁKI.

Pod koniec pierwszego kwartału 2003 roku zostaje zakończona, a następnie przeniesiona do Ząbkowic Śląskich produkcja rurek i listew. W tym okresie zakład zatrudniał około 60 osób, a jego roczne obroty sięgały 15 mln złotych. Jak powiedziała rzeczniczka koncernu: „…decyzja o likwidacji zakładu poprzedzona była dokładnymi analizami, które wykazały, że przenosząc produkcję do głównej siedziby przedsiębiorstwa Legrand znacznie obniży koszty…” (Elektrosystemy 2/2003).

KONTAKT

Zbigniew Adamczyk

tel. +48 698 416 315

email: kubelki@op.pl

Liczba odwiedzin: 480451